Bị thu hồi nhà đất, chọn tiền hay chọn tái định cư?

Khi Nhà nước thu hồi đất ở tại Hà Nội, nhiều gia đình băn khoăn:

“Nên nhận tiền bồi thường để tự mua chỗ ở mới, hay nhận căn hộ, nền đất tái định cư?”

Đây là quyết định rất quan trọng, vì ảnh hưởng trực tiếp đến nơi ở, tài sản và kế hoạch ổn định cuộc sống lâu dài của gia đình.

Có người muốn nhận tiền để chủ động mua nhà nơi khác. Nhưng cũng có người muốn nhận tái định cư để tránh rủi ro giá nhà đất tăng cao, nhất là tại Hà Nội.

Pháp luật quy định thế nào?

Khoản 2 Điều 91 Luật Đất đai 2024 quy định: việc bồi thường về đất được thực hiện bằng đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi; nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Luật cũng quy định trường hợp người có đất bị thu hồi được bồi thường bằng đất hoặc nhà ở nhưng có nhu cầu nhận tiền thì được bồi thường bằng tiền theo nguyện vọng đã đăng ký khi lập phương án.

Đối với Hà Nội, khi áp dụng Quyết định 40/2026/QĐ-UBND, Điều 23. Hỗ trợ tự lo tái định cư:

1. Trường hợp hộ gia đình, cá nhân đủ điều kiện được bồi thường đất ở, đủ điều kiện tái định cư theo quy định của pháp luật có nguyện vọng nhận tiền tự lo tái định cư: Mức hỗ trợ tự lo tái định cư bằng 10% giá đất bồi thường/m². Diện tích được hỗ trợ bằng diện tích đất ở thu hồi và không vượt quá hạn mức giao đất ở tối đa tại địa phương.

2., nếu mua nhà tại các dự án phát triển nhà, khu đô thị mới trên địa bàn Thành phố được xét hỗ trợ 01 (một lần) lệ phí trước bạ bằng số tiền đã nộp thuế ghi tại hóa đơn của cơ quan thuế.

Người dân được hưởng quyền lợi gì?

Có thể được bố trí tái định cư nếu đủ điều kiện

Nếu bị thu hồi đất ở và đủ điều kiện tái định cư, người dân có thể được bố trí:

• Căn hộ tái định cư;
• Đất ở tái định cư;
• Hoặc hình thức khác theo phương án được duyệt.

Phương án này thường phù hợp với gia đình chưa có chỗ ở khác, người lớn tuổi hoặc hộ cần ổn định nơi ở lâu dài.

Có thể đăng ký nhận tiền nếu có nhu cầu tự lo chỗ ở

Nếu thuộc trường hợp được nhận đất hoặc nhà tái định cư nhưng muốn tự lo chỗ ở, người dân cần đăng ký nguyện vọng nhận tiền khi lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Điểm quan trọng là phải đăng ký đúng thời điểm, đúng thủ tục và được ghi nhận trong hồ sơ.

Cần so sánh giữa giá trị tiền nhận và khả năng mua lại chỗ ở mới

Người dân không nên chỉ nhìn vào số tiền bồi thường trước mắt.

Cần cân nhắc:

• Số tiền đó có mua được nhà tương đương không?
• Vị trí tái định cư có phù hợp sinh hoạt, học tập, làm việc không?
• Gia đình có chỗ ở khác chưa?
• Thời gian chờ bố trí tái định cư là bao lâu?

Luật sư lưu ý

Thứ nhất, không có phương án nào tốt cho mọi trường hợp

Nhận tiền có lợi nếu gia đình đã có nhà ở khác hoặc muốn chủ động chọn nơi ở mới.

Nhận tái định cư thường an toàn hơn nếu gia đình chưa có chỗ ở khác và cần ổn định lâu dài.

Thứ hai, phải kiểm tra kỹ điều kiện tái định cư

Không phải mọi trường hợp bị thu hồi đất đều được tái định cư.

Cần xem:

• Có bị thu hồi đất ở hay không;
• Có đủ điều kiện bồi thường về đất ở không;
• Có phải di chuyển chỗ ở không;
• Gia đình còn chỗ ở nào khác hay không;
• Phương án dự án quy định thế nào.

Thứ ba, đừng ký vội nguyện vọng nhận tiền

Một khi đã đăng ký nhận tiền để tự lo chỗ ở, việc thay đổi về sau có thể rất khó.

Trước khi ký, người dân nên so sánh giá trị thực tế giữa:

• Tiền bồi thường;
• Giá căn hộ hoặc nền tái định cư;
• Giá nhà đất ngoài thị trường.

Thứ tư, cần yêu cầu ghi nhận rõ nguyện vọng trong biên bản

Nếu chọn nhận tiền hoặc nhận tái định cư, người dân nên yêu cầu ghi rõ trong biên bản làm việc, phiếu lấy ý kiến hoặc hồ sơ phương án bồi thường.

Nội dung không được ghi nhận rõ có thể gây tranh chấp về sau.

Ví dụ thực tế

Gia đình ông A tại quận Long Biên bị thu hồi toàn bộ đất ở để thực hiện dự án giao thông. Gia đình chưa có nhà ở nào khác nên được xem xét bố trí tái định cư.

Nếu chọn nhận căn hộ tái định cư, gia đình có nơi ở ổn định sau thu hồi. Nếu chọn nhận tiền, ông A phải tự tìm mua chỗ ở mới theo giá thị trường.

Trong trường hợp này, nếu giá nhà khu vực tăng nhanh, phương án nhận tái định cư có thể an toàn hơn cho nhu cầu ở thực.

Căn cứ pháp lý

• Điều 91 Luật Đất đai 2024.
• Điều 111 Luật Đất đai 2024.
• Nghị định 88/2024/NĐ-CP.
• Quyết định 40/2026/QĐ-UBND Thành phố Hà Nội.

Tư vấn riêng theo hồ sơ: O379.64.96.64

#ThuHoiDatHaNoi
#TaiDinhCuHaNoi
#NhanTienHayTaiDinhCu
#BoiThuongDat
#LuatDatDai2024
#QuyetDinh402026
#LuatSuDoDangKhoa